دستاوردهای کلیدی

  • راه رفتن-آمادگی برای شناخت دنیا.
  • خواسته‌های ضد و نقیض- بگذار بروم، نگذار بروم.
  • رشد حس خودشناسی- چه چیزی من را منحصر بفرد و متمایز می‌کند؟
  • در جستجوی استقلال- من را جدی بگیرید، من به تنهایی می‌توانم انجام دهم.
  • به دنبال کشف علت‌ها – دریافت علت و معلول‌ها از روی ظواهر امر.
  • کشف دنیا- آزمون و خطا، لمس کردن و تفکر کردن.
  • وانمود کردن یا باور کردن- صحبت کردن با خودشان و دیگران.

فرآیند رشد نوزادان در 2 سال اول زندگی‌شان به قدری سریع است که در هیچ‌یک از مراحل دیگر زندگی‌شان به آن میزان نخواهد بود. نوزادان برای جلب‌توجه والدین خود از روش‌هایی مثل لبخند زدن، گریه کردن، خندیدن و... استفاده می‌کنند. آن‌ها در دو سال اول زندگی‌شان اولین کلمات خود را بیان می‌کنند، می‌توانند بایستند و حتی با کمک دیگران اولین قدم‌های خود را بردارند.

اصلی‌ترین موضوع در این سن، خواسته‌های ضدونقیض کودکان است مثل موضوعاتی از قبیل "بگذار برم- نگذار برم" که به کرات شنیده می‌شود، علت آن است که کودکان در این سنین تمایل دارند تا رها و مستقل باشند، از آغوش والدین خود خارج شده تا بتوانند مهارت‌های فیزیکی که آموخته‌اند را تمرین کنند. جهت تقویت علایق و توانایی‌های این گروه سنی می‌توان با احترام گذاشتن به استقلال آن‌ها و اجازه دادن برای ارتکاب اشتباهات -البته تا آنجا که امنیتشان به مخاطره نیفتد- به آن‌ها انگیزه و راحتی برای جستجو داد. پیشنهاد می‌شود فعالیت‌هایی را برای این کودکان در نظر بگیرید که به حفظ تعادلشان کمک می‌کند.

در این رده سنی کلماتی مثل "من"، "مال من"، و "نه" بسیار استفاده می‌شود. آن‌ها به راحتی می‌توانند احساس دوست داشتن و دوست نداشتن خود را ابراز کنند. در این سنین کودکان بسیار علاقه دارند که به بزرگ‌ترها کمک کنند و کارهایی مثل گذاشتن لباس‌ها در سبد و باز کردن در را انجام می‌دهند. در این رده سنی کودکان می‌توانند احساسات را از صورت اطرافیانشان به خوبی تشخیص دهند و خوب را از بد تشخیص می‌دهند.

در این سنین کودکان با همه صحبت می‌کنند و در بازی‌های خود صحنه‌هایی که مشاهده کرده‌اند را بازسازی می‌کنند. در این سنین بهتر است به کودکان اجازه دهید بازی‌های خود را انجام دهند و شما در بازی‌های ساختگی ذهن آن‌ها شریک شوید. در این زمان کودکان شروع به نقاشی کشیدن می‌کنند و می‌توانند 50 کلمه را بیان کنند ولی بیشتر از این تعداد را می‌دانند، پس برای تشویق و شکوفایی استعدادهای کودکتان، به همراهشان بازی کنید، برقصید و آواز بخوانید.

دستاوردهای کلیدی

  • شروع حرکات ژیمناستیک- کشف و بهبود مهارت‌های فیزیکی.
  • من کی هستم؟ تکامل و شناختن بدن و خود.
  • سن بازی- ارتقا خیال‌پردازی اجتماعی و آگاهی‌های بدنی.
  • از کاشفان به کنجکاوان و پرسشگران.
  • گذشته، حال و آینده- شکوفایی درک زمان و مکان.
  • شوخی آوایی و کلامی- شناخت مرزهای میان دنیای واقعی و خیالی.
  • داستان سرایی- بازآفرینی و روایت اتفاقات مهم.

در کودکان رده سنی 3-4 سال، تکنیک‌های راه رفتن و دید به صورت کامل پرورش یافته است. در این سنین کودکان، صدها سؤال می‌پرسند و همیشه در حال جستجو و کشف کردن هستند. کودکان در این سنین بسیار اجتماعی هستند و عموماً رفتار دوستانه‌ای با اطرافیان دارند، همچنین بسیار درخواست دارند که به پارک و زمین‌های بازی بروند و با هم سن و سالان خود بازی کنند. در نتیجه این دوره بهترین زمان برای پروش مهارت‌های ورزشی است.

کودکان 3-4 ساله، تفاوت‌های جنسیتی و ظاهری افراد را تشخیص می‌دهند و تمایل دارند رفتارهای آنان را تقلید کنند. این کودکان، بازیگوش و دارای قوه تخیل بالا هستند و علاقه دارند، پتانسیل‌های خلاقانه خود را از طریق ساختن اشکال و اجسام با اسباب‌بازی‌هایشان نشان دهند. آن‌ها دوست دارند، افرادی که از آن‌ها مراقبت می‌کنند را در خوشی‎‌های خود سهیم کنند؛ پس بهتر است تخیلی بودن تئوری‌های کودکان در مورد حقایق این دنیا را تشویق کنید و هرگز با جواب‌های بالغانه تصحیح‌شان نکنید. کودکان در این سنین از بازی قایم باشک لذت می‌برند و علاقه دارند با اسباب‌بازی‌های ساختاریافته مثل لگو بازی کنند.

در این رده سنی مهارت‌های زبانی کودکان و ساختن داستان‌های غیرواقعی در حال رشد است و کودکان تمایل دارند خودشان را از طریق داستان‌سرایی ابراز کنند، اگرچه توانایی خواندن و نوشتن ندارند ولی بسیار می‌نویسند که ممکن است چیزی از آن متوجه نشوید، اما کافیست از آن‌ها بپرسید تا کاملاً در مورد این نوشته‌ها برایتان توضیح دهند. پس اجازه دهید بچه‌‎ها بازی کنند و خودتان هم در بازی آن‌ها نقش داشته باشید و سعی کنید تا بازی‌هایی را برای کودکان از زندگی واقعی طراحی کنید و از طریق بازی آن‌ها را در موقعیت های زندگی واقعی و تصمیم‌گیری قرار دهید.

دستاوردهای کلیدی

  • هماهنگ شدن- هماهنگ شدن با دیگران در زمان و مکان.
  • کنترل کردن ظاهر- درک اینکه احساسات و ایده‌های درونی لزومی ندارد که نمود بیرونی داشته باشد.
  • دید آوردن یک خروجی- انجام کار درست به بهترین نحو و به سرانجام رسانیدن آن کار.
  • بسترشناسی- درک اینکه حالات و رفتار می‌تواند در گذر زمان و تحت تاثیر جا و مکان تغییر کند.
  • محققین جوان- پردازش اطلاعات برای ارائه‌ی حدسیات درست، پیش از بیان.
  • واقعیت فانتزی- ساختن دنیای فانتزی خود برای درک و کشف دنیای واقعی.
  • من آن را نشان می‌دهم، تعریف می‌کنم و می‌نویسم- ثبت و ضبط دنیای پیرامون.

این سن برای کودکان بسیار حیاتی است چراکه پیشرفت‌های شگرفی در تمامی زمینه‌ها اتفاق می‌افتد. در این سنین کودکان علاقه دارند که در جریان اتفاقات روزانه قرار بگیرند و متوجه تفاوت احساسات درونی با ظاهر بیرونی می‌شوند. کودکان 5-6 ساله جدی‌تر بازی می‌کنند و استقلال بیشتری دارند، این کودکان خودشان لباس می‌پوشند، بند کفش‌شان را می‌بندند و تنهایی حمام می‌کنند. در مهدکودک با حروف الفبا آشنا می‌شوند، می‌توانند بنویسند و نقاشی‌های قابل‌فهم‌تری می‌کشند.

در سن 5-6 سالگی هویت کودکان با الهام از شخصیت‌های کتاب‌ها و کارتون‌ها شکل می‌گیرد؛ پس بهتر است بازی‌هایی را برای این سنین در نظر بگیرید که هر دو نقش خوب و بد را تجربه کنند تا بتوانند عکس‌العمل‌های احساسی متفاوت را درک کنند. هم‌چنین کمک کنید تا تجزیه‌وتحلیل مسائل، تصمیم‌گیری و نهایتاً نتیجه‌گیری را یاد بگیرند. مطمئن شوید بازی‌هایی که برای این کودکان طراحی می‌کنید استعداد آنان را شکوفا و قوه تخیل آن‌ها را تقویت می‌کند. آن‌ها را ترغیب کنید تا مطالب و مباحثی که می‌آموزند را با شما به اشتراک بگذارند تا از این طریق، نحوه‌ی انتقال صحیح مطالب را یاد بگیرند.

در این سن کودکان به تحقیق و جست‌وجو در مورد فرضیات ذهنی‌شان می‌پردازند. آن‌ها بیشتر مشتاق آموختن در مورد طبیعت هستند و همواره پرسش‌هایی مثل «چرا ماه من را دنبال می‌کند؟» یا «چرا چمن سبز است؟» و ... می‌پرسند. بهتر است به این سؤالات با دقت، علمی و با زبانی ساده پاسخ دهید تا به درک کودکان از محیط اطرافشان کمک کنید و علاقه‌ی آنان نسبت به مسائل علمی را سرکوب نکنید.

کودکان در این مرحله علاقه بسیاری به ضبط و ثبت اتفاقات دارند؛ هر حرکت و صدایی در خاطرشان می‌ماند. در این مقطع کودکان می‌توانند احساسات خود را بیان کنند، نام خود را بنویسند، اشکال هندسی را نقاشی کنند و حتی برای خود امضا شخصی آماده می‌کنند. با توجه به ظرفیت بالای یادگیری کودکان در این سنین، بهتر است در این دوران که در حال یادگیری خواندن و نوشتن هستند برنامه‌ای برای یادگیری زبان‌های خارجی در نظر بگیرید.

دستاوردهای کلیدی

  • کسب مهارت در حرکات موزون - کنترل حرکات در زمان و مکان، همراه و همگام با دیگران.
  • هویت شخصی- قیاس تصور شخصی از خود با دیگران.
  • شکوفایی همراه با دیگران –کنار آمدن با این واقعیت که مردم در مورد چیزهای یکسان احساسات متفاوتی دارند.
  • درک مفهوم چگونه و چه زمان- درک اینکه چه زمان از روش‌های مختلف فکر کردن باید استفاده کرد.
  • یادگیری همراه با اجرا- به نمایش گذاشتن به منظور درک تجارب گذشته.
  • طراحی محیط پیرامون – تلاش برای بهبود و ساخت دنیایی خلاقانه.

کودکان در 7-8 سالگی به دستاوردی بزرگ رسیده‌اند. طرز فکر آن‌ها منطقی و شیوه‌ی ارتباطی آن‌ها دوطرفه شده است. این گروه در سنی هستند که به حل مسئله در تمام جنبه‌های زندگی می‌پردازند. این کودکان درگیر فعالیت‌های فیزیکی مثل اسکیت و شنا می‌شوند و از حل معما و پازل لذت می‌برند. در این سنین کودکان می‌توانند بازی طراحی کنند، شعر بسرایند و با هم سن و سالان خود بازی‌های گروهی انجام دهند.

در 7-8 سالگی کودکان شروع می‌کنند که با خط شکسته بنویسند و به تناسب و ویژگی‌های تجسمی نقاشی‌های خود توجه کرده و هم‌زمان هوش تعادلی و تجسمی آن‌ها افزایش می‌یابد. همچنین در این سن کودکان به دنبال حریم شخصی خود هستند و همیشه درخواست فضایی شخصی بدون حضور دیگر خواهر یا برادرانشان را دارند. در این رده سنی ممکن است در هنگام توافق نداشتن با هم سن و سالان خود بحث کرده و رفتارهای خشن بروز دهند پس با آن‌ها مدارا کنید و علت را بپرسید، آن‌ها قادرند به خوبی علت را توضیح دهند؛ پس شما هم مسائل را برایشان توضیح دهید، این کودکان در این سن متوجه هستند که دیگران متفاوت با آن‌ها فکر می‌کنند و احساسات متفاوتی دارند پس به‌خوبی توجیه می‌شوند.

در این سنین، کودکان برای خود گروه‌های دوستی دارند و حضور پررنگ در این گروه‌ها برایشان مهم است، آنان دوستان صمیمی پیدا می‌کنند و به آن‌ها احساس تعلق خاطر دارند. در این سن کودکان می‌توانند خودشان را بهبود دهند، ریسک‌پذیر باشند و احساسات خود را بروز دهند. به کودکان کمک کنید تا به شکلی درست خود را ابراز کنند و از این طریق بلوغ منطقی، احساسی و اجتماعی آن‌ها را تقویت کنید.

در این سنین کودکان به بازی‌های فکری به‌ویژه موبایلی و کامپیوتری علاقه دارند پس در انتخاب بازی درست آن‌ها را راهنمایی کنید. برای کودکان موقعیت‌هایی را ایجاد کنید که از طریق آن بتوانند با خلاقیت درگیر شوند و اکتشافات مهم انجام دهند. به آن‌ها آموزش دهید که بسازند و کاردستی درست کنند تا بتوانند از طریق آن‌ها مهارت‌های خلاقانه خود را گسترش دهند.

دستاوردهای کلیدی

  • سخت‌کوشی فردی با بدنی ورزیده – از یادگیری تا ایجاد آرامش در کودکان شیطون با حضور در فضای مدرسه و خانواده.
  • تحکیم روابط و دوستان تازه – تحکیم روابط با خانواده و دوستان همراه با شکل‌دهی روابط دوستانه‌ی جدید با عادات و علاقه‌مندی‌های متنوع.
  • ثبات تفکر عملیاتی – از درک این نکته که دنیا بسیار پیچیده‌تر از دیدگاه اولیه است تا شناخت منسجم و سیستماتیک ماهیت هر چیز.
  • سن طلایی ماجراجویی – از ساخت و ایده‌پردازی تا به سرانجام رساندن هر کاری، از بازی کردن آزادانه تا بازی‌های قانونمند.

این دسته از کودکان ، عموما هم در منزل و هم در مدرسه ، خوشحال ، کنجکاو و بازیگوش هستند. آن‌ها پر جنب و جوش و خواستار بازی کردن هستند. کودکان در این رده سنی ( 9-11 سال )، هنوز به بلوغ کامل نرسیده‌اند وگروه سنی مورد علاقه‌ی آموزگاران به حساب می‌آیند. روابط دوستی و موفقیت‌های زیادی در انتظار این کودکان هستند. آن‌ها مدام در حال فکر کردن هستند اما لزوما فقط در دنیای خود سیر نمی کنند. آن‌ها تلاش می‌کنند تا برای پیشرفت در زندگی، مهارت‌هایی از قبیل صحبت کردن و متقاعد کردن اطرافیانشان را بدست بیاورند و در عین حال پذیرای دیدگاه‌های مختلف بقیه باشند.آن‌ها در این رده سنی معنای انضباط و لزوم انجام بعضی از وظایف را درک می‌کنند.

دستاوردهای کلیدی

  • شکنندگی کودکی در مشغله‌های بزرگسالی – از آسایش و سهولت دنیای کودکی تا اولین گام به دوره‌ی بزرگسالی.
  • داشتن استقلال، جدایی از هر وابستگی و ایجاد روابط جدید – از تحکیم روابط با خانواده و دوستان تا اشتیاق به شناخت خود ایده‌آل و جستجو برای رابطی تازه، فراتر از دنیای خانوادگی.
  • توانایی تفکر رسمی – از شناخت این نکته که دنیای اطراف متفاوت بوده و پیچیده‌تر از چیزی است که در اولین نگاه به نظر می‌رسد تا تجسم اینکه ایده‌آل هر چیزی چگونه است.
  • در جستجوی ایده‌آل‌ها – از عمل‌گرایی تا آرمان‌گرایی.

اگرچه امروزه بچه‌ها عموما بیشتر از سن خود می‌فهمند، اما در سن 12 سالگی گام بزرگی را در این زمینه بر میدارند. آن‌ها طرز فکرشان از حالت بسته ، ثابت و تعریف شده به حالت تحلیلی و آنالیزموقعیت‌های مختلف، تغییر پیدا می‌کند. این در زمانی اتفاق می‌افتد که توانایی فکری و کلامی آن‌ها بالا رفته است و قدرت این را پیدا می‌کنند تا بقیه را قانع کنند. این قدرت بالای ذهنی ، فکری و کلامی زمینه ی مناسبی را برای رشد قدرت تخیل ، بروز استعداد‌ها و خلاقیت‌ها و توانایی برای موفق شدن را فراهم می‌کند. نوجوانان در این رده ی سنی ، به دنبال گریز از قوانین و محدودیت‌ها هستند تا بتوانند حقایق بیشتری را کشف کنند. آنها درحالی که در طالب محبت از اطرافیان قابل اعتماد خود هستند ، گاهی برای تحقق خواسته‌هایشان ، بیش از اندازه با آن‌ها می‌جنگند. آن‌ها تلاش می‌کنند تا خود را بشناسند. از اطرافیان خود کمک می‌گیرند تا به تدریج مجموعه‌ای از آزمان‌ها را برای خود بسازند که مطلوب و هم‌سو با اجتماع باشد. علاوه بر این ، آن‌ها ارزش شخصیتی خود را کشف می‌کنند و هویت جنسی مشخص و روشنی را برای خود تعیین می‌کنند.